|
Górznieńsko - Lidzbarski Park Krajobrazowy
Park powstał w 1990 roku. Siedziba dyrekcji mieści się w Górznie. Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy (GLPK) zajmuje powierzchnię 27 766 ha, z czego w granicach województwa kujawsko-pomorskiego 13 901,5 ha. Położony jest na terenie gmin: Górzno, Brzozie, Bartniczka i Świedziebnia (woj. kujawsko-pomorskie), Lidzbark Welski (woj. warmińsko-mazurskie) i Lubowidz (woj. mazowieckie). W podziale fizycznogeograficznym teren Parku leży we wschodniej części Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego.
Właściwości środowiska przyrodniczego GLPK zostały ukształtowane w czasie zlodowacenia Wisły. Osady lądolodu mają wyjątkowo dużą miąższość, dochodzącą do 260 m (gliny, piaski, żwiry, mułki i iły). W okresie polodowcowym (holocen), podobnie jak na terenie Polski Północnej, powstały osady organiczne (torfy, gytia) oraz osady akumulacji rzecznej. Zróżnicowanie rzeźby terenu związane jest z wieloma formami akumulacyjnymi i erozyjnymi, głównie z okresu ostatniego zlodowacenia (subfaza kujawsko-dobrzyńska). W strefie Szynkówko - Fiałki - Gutowo - Zalesie występuje ciąg wałów i pagórków moren czołowych. W okolicy Leźna oraz Czarnego Bryńska i Zalesia występują pagórki kemowe (formy akumulacji wodnej - mułków i piasków - pomiędzy bryłami martwego lodu), w tym najwyższe wzniesienie na tym terenie (Sarnia Góra - 190,4 m n.p.m.). Największe obniżenia - rynny subglacjalne, powstały w wyniku erozji roztopowych wód podlodowcowych. W niektórych z nich występują jeziora (Górzno, Młyńskie), w innych jeziora zostały włączone w odpływ rzeczny (Brynica). Dna rynien są najniżej położonymi terenami Parku (rynna Brynicy - 73 m n.p.m).
GLPK to obszar o bardzo wysokich wartościach przyrodniczo-krajobrazowych. Rozległe kompleksy leśne, duża powierzchnia gleb niskiej jakości, brak większych złóż surowców mineralnych, małe zaludnienie, peryferyjne położenie oraz wysoka naturalna odporność środowiska na antropopresję zadecydowały o niewielkim przekształceniu i dobrym stanie przyrody.
Osią hydrograficzną Parku jest Brynica - jedna z najczystszych rzek w regionie. Przełomowy odcinek rzeki objęty jest ochroną rezerwatową ("Jar Brynicy").
Na obszarze Parku znajduje się 37 jezior, z których do największych należą: Wielkie Leźno (86,2 ha), Samin (50,6 ha), Górzno (47 ha), Bryńskie Północne (40 ha), Młyńskie (25,3 ha). Szczególnie atrakcyjna jest rzeźba terenu w okolicy Górzna i Leźna oraz w rejonie jaru Brynicy. Atrakcyjność podnoszą zbiorniki wodne położone w dnach form. Względnie duże powierzchnie zajmują tereny bagienne i torfowiska, w tym liczne małe obniżenia z wysokim poziomem wód podziemnych. Częste są również wypływy wód podziemnych w postaci źródeł, wysięków i wycieków.
Ponad 70% powierzchni GLPK zajmują kompleksy leśne. W północnej, wysoczyznowej części Parku przeważają żyzne lasy grądowe (różne zespoły). Na południu, gdzie występują obszary sandrowe, dominują bory sosnowe w typie boru mieszanego oraz dąbrowy. W podmokłych obniżeniach charakterystyczne są lasy olszowe, w dolinkach mniejszych cieków częste są łęgi strumykowe. W lasach okolic Górzna zlokalizowana jest wzorcowa powierzchnia glebowa.
|
